KSIĄŻKA, WIEDZA, EDUKACJA: TRADYCJE OŚWIATOWE REGIONU
- panel dyskusyjny z cyklu „Kulturowy kod Cieszyna”
Czwartek, 8 października 2026 r. - godz. 17.00
Książnica Cieszyńska
![ksiaznica]()
Zapraszamy 8 października 2026 r. o godz. 17.00, do Książnicy Cieszyńskiej, gdzie odbędzie się trzeci panel dyskusyjny z cyklu „Kulturowy kod Cieszyna”. Tym razem porozmawiamy o książce, edukacji i bogatych tradycjach oświatowych Śląska Cieszyńskiego.
Pograniczny charakter regionu, jego wielowyznaniowość oraz zróżnicowanie narodowe i społeczne nadały miejscowej oświacie szczególny charakter. Jej znaczenie wzrosło zwłaszcza w XIX wieku, kiedy edukacja stała się jednym z najważniejszych obszarów aktywności miejscowej inteligencji oraz rozwijających się ruchów narodowych. Trudno zresztą wyznaczyć wyraźną granicę pomiędzy tym, co było wówczas działalnością edukacyjną, kulturalną, społeczną czy narodową, ponieważ wszystkie te sfery przenikały się i wzajemnie wzmacniały.
Także książki wykorzystywane w edukacji pełniły funkcje znacznie szersze niż czysto dydaktyczne. Uczyły, ale zarazem przekazywały język, wiedzę i wzorce kulturowe, z czasem odgrywając coraz większą rolę w kształtowaniu świadomości narodowej.
Naszą dyskusję rozpoczniemy od najstarszych tradycji oświatowych na Śląsku Cieszyńskim, sięgających XIV wieku. Przyjrzymy się organizacji szkolnictwa u schyłku XVIII i w pierwszej połowie XIX wieku, miejscu języka polskiego w szkołach oraz wieloletnim staraniom o wprowadzenie go jako języka nauczania. Sięgniemy po pierwsze polskie podręczniki i zapytamy, kiedy książka edukacyjna zaczęła nie tylko uczyć, lecz także wprowadzać młodego człowieka w krąg polskiej kultury.
Ważną cezurę stanowi rok 1848. Od tego czasu działalność oświatowa coraz silniej wiązała się z programem społecznym i narodowym. Porozmawiamy o cieszyńskim ruchu samokształceniowym oraz o związkach książki, edukacji i tożsamości. Osobny wątek poświęcimy działalności Towarzystwa Ewangelickiego Oświaty Ludowej: temu, jakie książki publikowało, do kogo je kierowało i jakie cele stawiało przed swoim programem wydawniczym.
Gośćmi panelu będą:
doc. PaedDr. Jana Raclavská, Ph.D. – slawistka z Uniwersytetu Ostrawskiego, badaczka historii języka polskiego na Śląsku Cieszyńskim,
prof. dr hab. Jan Kajfosz – filolog i antropolog kultury z Uniwersytetu Śląskiego, zajmujący się m.in. folklorem, pamięcią i społecznymi mechanizmami tworzenia narracji,
dr Ewa Mrowiec – pedagog, bibliotekarka i badaczka działalności wydawniczej i oświatowej Towarzystwa Ewangelickiego Oświaty Ludowej.
Panel poprowadzi Agnieszka Laskowska.
Wstęp wolny!
